Vạch trần sự thật về nỗi sợ hãi rác thải phóng xạ tại lò phản ứng San Onofre, California

34

Hệ thống lưu trữ thanh nhiên liệu đã cháy Holtec UMAX sẽ lưu giữ 73 bó nhiên liệu tại SONGS. Kịch bản ngày tận thế đã được tập trung thảo luận tại Ban tương tác Cộng đồng Edison, California vào tuần trước

 

Hàng chục năm trước khi có phong trào giật tít câu kéo người đọc, những luận điểm chống hạt nhân đã dần trở thành một trò giật tít câu kéo hiệu quả nhất. Chỉ cần thêm vào những từ khóa như “hạt nhân”, “ung thư”, “chất thải phóng xạ” vào tiêu đề bài báo là bạn sẽ có hàng nghìn lượt đọc.

 

Nhà máy điện hạt nhân San Onofre, hay SONGS đã phải chịu những tin đồn xấu này trong một thời gian dài. Tuy nhiên, cường độ của chúng ngày càng tăng, ngay cả khi nhà máy đã đóng cửa được 8 năm. Gần đây, những tin đồn tập trung vào những thanh nhiên liệu đã cháy, hay chính xác hơn là “nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng một phần”.

 

Những thanh nhiên liệu này đã được đưa ra khỏi lò phản ứng từ 8 -27 năm. Những đồng vị sinh nhiệt đã phân rã hết từ 5 năm trước khi nhiên liệu vẫn còn ở trong bể lưu trữ ướt. Chu kỳ bán rã của những đồng vị phóng xạ nguy hiểm khác, Cs-137 hay Sr-90 chỉ khoảng 30 năm, do đó, chúng đã an toàn hơn rất nhiều so với lúc mới được đưa ra khỏi lò phản ứng.

 

Và đối lập với bất cứ nơi nào khác trên thế giới, nỗi sợ hãi tại miền Nam California liên quan đến lò phản ứng đã đóng cửa và nhiên liệu cũ của nó lại ngày càng tăng lên.

 

Nỗi sợ này không hề có cơ sở. Chưa từng có ai bị thương tổn bởi chất thải hạt nhân thương mại. Chưa từng có một ca tử vong hay ung thư nào. Chúng ta đã ở giữa một đại dịch toàn cầu, bất ổn xã hội và bắt đầu suy thoái kinh tế, vậy mà những người này lại lo lắng vì mấy thanh nhiên liệu hạt nhân ư?

 

Dù cho những thanh nhiên liệu này vẫn nguy hiểm nếu bị phơi hoàn toàn ra ngoài môi trường, nhưng kịch bản phơi chúng hoàn toàn ra là cực kỳ khó xảy ra. Một trong những vấn đề của bài toán này là công chúng muốn có những sự đảm bảo rằng mọi thứ sẽ ổn, rằng họ không phải lo lắng về một thứ gì đó như chất thải hạt nhân, không bao giờ.

 

Nhưng trở ngại ở đây là các nhà khoa học và quản lý cần phải nhận thức đúng đắn về kỹ thuật và không định kiến khi thảo luận về những vấn đề khoa học như thế này. Chúng ta thường không được phép nói về con số 0 tuyệt đối. Thay vào đó, chúng ta sử dụng những khái niệm như “gần như không có gì” hay “nhỏ đến mức không đáng kể”. Chúng ta hiểu rằng trong hoàn cảnh như thế này, các giá trị được miêu tả như thế không giúp đảm bảo không còn mối lo nào.

 

Do đó, với vai trò một nhà khoa học đã làm việc với chất thải hạt nhân trong 35 năm, đã thao tác và làm thí nghiệm với loại chất thải này, đo đạc các hệ thống để thu được con số chính xác, là tác giả của bản Đăng ký cấp phép cho núi Yucca, quản lý chất thải, sống cạnh đống chất thải hạt nhân trong 35 năm, có cả con và cháu sống cạnh chất thải hạt nhân – tôi có thể nói hoàn toàn thoải mái với các bạn rằng, các bạn không cần phải lo lắng gì về chất thải hạt nhân ở San Onofre cả.

 

So sánh với tất cả các mối đe dọa khác mà các bạn phải đối mặt tại Nam California, nguy cơ từ chất thải hạt nhân tại SONGS nhỏ đến mức không có gì.

 

Dù sao chăng nữa, tuần trước, Ban Tương tác Cộng đồng Edison, Nam California đã tổ chức một cuộc họp trực tuyến kéo dài 4 giờ để thảo luận về viễn cảnh tận thế, hay danh sách các sự kiện có thể xảy ra liên quan đến lượng chất thải này. Teri Sforza đến từ quận Cam đã thể hiện tốt trong buổi họp này.

 

Hệ thống Orano (trước đây là Areva) NUHOMS đã lưu giữ 50 bó nhiên liệu đã cháy tại SONGS, được sử dụng trước khi hệ thống UMAX được xây dựng

 

SONGS có 2 hệ thống lưu trữ khô. Hệ thống mới Holtec Hi-Storm UMAX, một khối đồng nhất được xây dựng bằng bê tông ngầm một phần lưu giữ 73 bó nhiên liệu và hệ thống boong ke trên mặt đất cũ hơn Orano (trước đây là Areva) NUHOMS lưu giữ 50 bó nhiên liệu. Hệ thống Holtec được xây dựng bằng bê tông gia cường dày ít nhất 1,2 mét.

 

Hệ thống NUHOMS có tường bê tông dày 1,5 mét, với các tấm trần kết nối chìm với nhau để đảm bảo công trình có sự thống nhất và chắc chắn. Chúng được thiết kế và cấp chứng chỉ về khả năng chịu dựng nhiều loại thảm họa khác nhau như sóng thần, bão, lũ lụt, va chạm nghiêm trọng, lốc xoáy và động đất.

 

Thêm vào đó, phần công trình trên mặt đất của NUHOMS cho phép kiểm tra và khắc phục được 100% bề mặt các bó nhiên liệu, phục vụ cho các hoạt động kiểm tra sau này như một phần hệ thống quản lý chống xuống cấp.

 

Những sự kiện nghiêm trọng chúng ta xem xét đối với chất thải hạt nhân bao gồm ăn mòn, nứt vỡ, rơi bó nhiên liệu từ độ cao lớn, mực nước biển dâng, sóng thần, động đất, phá hoại, máy bay đâm trực tiếp, thậm chí là một vụ nổ khí hydro. Những kịch bản này đã được nghiên cứu một cách tích cực trong 30 năm, và không một kịch bản nào, nếu có xảy ra tại SONGS có thể làm tăng mức phơi nhiễm phóng xạ cho công chúng cao hơn mức bức xạ nền.

 

Ví dụ như một kịch bản tai nạn giả sử nắp đậy của thùng chứa các thanh nhiên liệu bị mở hoàn toàn, hay bị nổ bay, các thanh nhiên liệu bị phá hoại. Tất cả các nhân phóng xạ dạng khí, dễ bay hơi như Xe, Kr hay I bị giải phóng. Tuy đây là kịch bản tồi tệ, nhưng nó rất khó xảy ra, mặc dù vậy liều phóng xạ hấp thụ 1 lần cách 100 mét từ bó nhiên liệu chỉ ở mức 3 mrem (0,03 mSv).

 

Chỉ cần ăn mỗi ngày 1 gói khoai tây chiên bạn cũng nhận 4 mrem/năm (đúng vậy, khoai tây chiên là loại thực phẩm có mức phóng xạ cao nhất với liều 13.000 pCi phóng xạ beta cho mỗi túi loại 340 gam, không có gì để lo lắng cả, chỉ là một phép so sánh thôi).

 

Thật là khó để tìm được thứ gì đó giải phóng lượng bức xạ tới công chúng ít hơn 1 nhà máy điện hạt nhân hay rác thải của chúng

 

Đó là lý do vì sao không ai ngoài dân Nam California để ý đến các bó nhiên liệu hạt nhân được lưu trữ khô cả. Cơ quan pháp quy quản lý vấn đề hạt nhân này, Ủy ban pháp quy hạt nhân (NRC), nói rằng những hệ thống này an toàn trong nhiều thập kỷ, thậm chí là nhiều thế kỷ nhưng phần cộng đồng này cũng không thèm quan tâm.

 

Nhưng bạn lại có thể tưởng tượng ra nhiều thứ linh tinh trong rất nhiều bộ phim và truyện khoa học viễn tưởng từ những năm 1950s.

 

Sẽ ra sao nếu những kẻ khủng bố phóng 1 quả tên lửa đạn đạo tầm ngắn vào hệ thống lưu trữ nhiên liệu hạt nhân đã cháy tại SONGS? Hay súng chống tăng? Hay súng phóng lựu phản lực? Hay Bắc Triều Tiên phóng tên lửa hạt nhân sang? Ba kịch bản đầu tiên chẳng gây ra tác hại gì, và kịch bản cuối cùng thì bản thân nó đã là vấn đề lớn hơn rất nhiều so với chính bức xạ từ mấy bó nhiên liệu đã cháy!

 

Với vai trò là một nhà khoa học về vấn đề này, nghe thảo luận về những kịch bản này tôi thật buồn cười không biết nó có nghiêm túc hay không nữa. Chỉ vì bạn có thể tưởng tượng ra thứ gì đó không có nghĩa nó là thực tế, có thể xảy ra hay quan trọng. Và bất kỳ kẻ khủng bố nào có những thứ vũ khí như trên sẽ không bao giờ phí phạm nó vào một mục tiêu vớ vẩn như vậy.

 

Những kẻ khủng bố từ lâu đã nhận ra các cơ sở hạt nhân, dù là bất cứ loại nào được canh phòng quá cẩn mật để có thể tấn công. Đó là lý do vì sao vụ 11 tháng 9 không xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân nào. Đâm một chiếc Boeing 747 vào một nhà máy điện hạt nhân sẽ chẳng gây ra thiệt hại gì ngoài việc giết chết tất cả những người trên máy bay. Chúng ta đã nghiên cứu vấn đề này rất nhiều. Hãy nhìn vào ảnh ở trên, cả đống sắt thép bê tông này sẽ không phản ứng như cách các bộ phim miêu tả, ngay cả khi tên lửa đạn đạo tầm ngắn bắn vào.

 

Chỉ cần bắn một quả RPG vào một xe téc chở khí Clo khi nó chạy qua San Diego trên đường cao tốc liên bang số 5 là bạn sẽ giết được nhiều người hơn cả thảm họa Chernobyl. Hay bắn vào một nhà máy khí đốt – điều đó mới gây tác hại thật sự.

 

Và chất thải hạt nhân còn ít nguy cơ hơn cả một nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động.

 

Có rất nhiều tin đồn thêm vào nỗi sợ hạt nhân và chúng thường xuất hiện trong các cuộc thảo luận về hạt nhân:

Bạn không thể chế tạo vũ khí hạt nhân từ nhiên liệu hạt nhân thương mại – chúng tôi đã thử rồi.

Bạn cũng không thể chế tạo bom bẩn từ nhiên liệu hạt nhân thương mại – chúng tôi cũng đã thử rồi.

Bạn không thể bị ung thư khi sống cạnh lò phản ứng hạt nhân – chúng tôi đã nghiên cứu rất tích cực về điều đó. Trường hợp duy nhất điều đó có thể xảy ra là tại Chernobyl 34 năm trước, và đó là một vụ chảy lõi lò xảy ra ở lò phản ứng quân sự không có cả tòa nhà bảo vệ. Tất cả các lò phản ứng tại Mỹ đều có cấu trúc bảo vệ bên ngoài và là loại lò hoàn toàn khác.

 

Đối lập với các quan điểm thông thường, năng lượng hạt nhân là loại hình năng lượng an toàn nhất, thậm chí năng lượng tái tạo còn giết nhiều người tính theo TWh phát điện hơn năng lượng hạt nhân, dù chúng quá an toàn so với năng lượng hóa thạch.

 

Viện Công nghệ xạ hiếm