Giật mình trước những bất ổn về biến đổi khí hậu, các nhà hoạt động môi trường tại Đức “đảo chiều”, quay sang ủng hộ điện hạt nhân

    261

    Những báo cáo mới nhất về biến đổi khí hậu gióng lên hồi chuông thức tỉnh, thôi thúc các nhà hoạt động môi trường nhóm họp tại Munich, Đức vào chủ nhật ngày 21/10. Động thái này được thực hiện nhằm yêu cầu tạm dừng việc đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân của chính phủ nước sở tại, trong bối cảnh không khí ô nhiễm đang gia tăng và tình hình nhiên liệu hóa thạch trở nên nan giải.

     

    Các nhà hoạt động môi trường người Đức thể hiện tinh thần ủng hộ điện hạt nhân bằng những bài ca trước nhóm chống hạt nhân vào tháng 8 (Ảnh: ERIC MEYER)

     

    Trong năm vừa qua, các nhà hoạt động môi trường đã lên tiếng chì trích chính phủ Đức do đã loại bỏ những mục tiêu chống biến đổi khí hậu đến năm 2020, phá hủy một khu rừng cổ xưa để phục vụ khai thác than và “xuất khẩu” thứ ô nhiễm không khí chết người sang các nước láng giềng.

     

    “Tôi hy vọng mọi người thấy được rằng, động lực cho việc ủng hộ hạt nhân không có gì khác, mà chính là mong muốn để lại một thế giới tốt đẹp hơn cho con em chúng ta sau này“. Đó là chia sẻ của bà Iida Ruishalme đến từ Hiệp hội các bà mẹ ủng hộ hạt nhân – những bà mẹ trước đây từng một thời nghi ngờ những lợi ích của điện hạt nhân, giờ đây hoàn toàn tin tưởng hạt nhân là nguồn năng lượng có ý nghĩa sống còn với môi trường trong tương lai.

     

    Trở lại sự kiện diễn ra vào chủ nhật, 21/10 tại Marienplatz, Munich, các nhà tổ chức của hơn một chục nhóm hoạt động môi trường  nước sở tại hân hoan chờ đón hàng trăm “nhà nhân văn nguyên tử” ủng hộ điện hạt nhân, đến từ khắp châu Âu tề tựu tại lễ hội Tôn vinh hạt nhân (“Nuclear Pride Fest”). Không chỉ bao gồm các hoạt động diễu hành nhằm quảng bá, mở rộng tầm ảnh hưởng của năng lượng hạt nhân ra toàn châu Âu, một điểm đặc sắc khác là lễ hội được tổ chức khá gần gũi với các gia đình, thông qua nhiều trò chơi, hội thảo dành cho các phụ huynh và trẻ nhỏ.

     

    Nhận dịp này, các nhà môi trường chỉ ra bằng chứng rằng mỗi khi các nhà máy hạt nhân bị đóng cửa,  chúng lại được thay thế chủ yếu bằng các nhà máy vận hành bởi nhiên liệu hóa thạch, do tính khôn lường của mặt trời và gió khiến những nguồn năng lượng này cũng không đáng tin cậy.

     

    Các nhà tổ chức Lễ hội cho hay, “Tôn vinh hạt nhân” là dịp đầu tiên  để các nhà môi trường tập hợp lại, lên tiếng ủng hộ điện hạt nhân. Mục tiêu của Ban tổ chức là thúc đẩy việc tiếp tục vận hành các nhà máy hạt nhân và phản đối những kỳ thị bất hợp lý. Ông Amardeo Sarma, đồng sáng lập Hiệp hội các nhà sinh thái học lên tiếng, “Ít nhất thì Đức nên ngừng những nỗ lực nhằm đe dọa các nước châu Âu khác, đẩy họ phải đóng cửa các nhà máy hạt nhân.”

     

    Mặc dù đã chi 580 tỷ đô la cho năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và gió, nhưng lượng phát thải của Đức vẫn không thay đổi kể từ năm 2009, do việc loại bỏ nguồn năng lượng không tạo ra khí thải nhà kính như điện hạt nhân.

     

    Sản lượng điện được sản xuất từ nguồn năng lượng sạch của Pháp gấp đôi so với của Đức (Nguồn: BP Energy Outlook 2016)

     

    Giá như trước đây, Đức dám chi 580 tỷ đô la cho năng lượng hạt nhân, thay vì đầu tư vào năng lượng tái tạo, nâng cấp nhà máy năng lượng hóa thạch kéo theo những yêu cầu đầu tư về mở rộng lưới điện, thì năng lượng hạt nhân đã có thể thay thế toàn bộ nhiên liệu hóa thạch mà nước này sử dụng cho phát điện và vận tải.

     

    Và hiện nay, các chuyên gia năng lượng đưa ra dự đoán, lượng phát thải của Đức sẽ tăng lên trong năm 2018 – kết quả tất yếu của việc đóng cửa lò phản ứng hạt nhân vào những giờ chót của năm 2017.

     

    “Chính tình yêu dành cho thiên nhiên và nhân loại đã tạo động lực cho nhiều người tin tưởng và ủng hộ điện hạt nhân”, nhà đồng tài trợ của Lễ hội, bà Rebecca Lohfert, từ Đan Mạch khẳng định. “Các bằng chứng khoa học cho thấy lợi thế của điện hạt nhân là không thể chối cãi, tuy vậy, cho đến giờ, việc ủng hộ hạt nhân vẫn bị coi là điều cấm kỵ tại nhiều nơi.

     

    Khí hậu chưa phải là động lực duy nhất cho những người phản đối việc chính phủ quay lưng lại với điện hạt nhân. Ông Bjorn Peters, Trưởng ban phân tích và chính sách năng lượng tại Hiệp hội các nhà tuyển dụng của Đức (DAV) cảnh báo, “Bang Bavaria không đủ sức đảm bảo việc loại bỏ hai nhà máy điện hạt nhân còn lại (Gundremmingen C và Isar 2) sẽ không gây ra rủi ro nghiêm trọng về cắt điện. Ông Rainer Klute của Nuklearia, thuộc nhóm người Đức ủng hộ hạt nhân tưởng tượng về một viễn cảnh mà ở đó, mọi thứ sẽ bị xáo trộn khi các đợt cúp điện ập tới. Đồng thời, ông đưa ra những lo ngại sâu sắc như các nhà máy điện chạy bằng khí đốt sẽ “đội” chi phí lên, gia tăng hàm lượng khí thải, và sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên do Nga sản xuất và xuất khẩu, và hệ quả là mọi thiệt thòi đổ lên đầu người tiêu dùng điện ở Đức.

     

    Bộ trưởng Năng lượng của Đức, ông Peter Altmaier, bày tỏ lo ngại từ khía cạnh khác. Theo ông, việc mở rộng hàng loạt mạng lưới dẫn điện của Đức nhằm hỗ trợ năng lượng mặt trời và gió bị coi là “thảm họa” ngoài kế hoạch, khiến cho “con tàu” chở giấc mơ về nguồn năng lượng tái tạo của nước này bị trật bánh.  Như vậy, tuy đã có nhiều phân tích về bất cập trong công cuộc chuyển đổi năng lượng, nhưng một đường ống mới mang khí đốt tự nhiên từ Nga, ngốn 11 tỷ đô la của Đức vẫn đang được xây dựng  đúng tiến độ.

     

    Ngoài ra, Đức đang tiếp tục phải đấu tranh trên những “mặt trận” khác. Thí dụ như người ta chứng kiến giá điện đã tăng thêm 50% trong thập kỷ qua và, mặc dù đã tăng 9% số lượng pin mặt trời kể từ năm 2015, nhưng điện năng được sản xuất ra từ năng lượng mặt trời vào năm 2017 lại ít hơn so với năm 2015, vì một lý do đơn giản là nắng ít hơn. Điều này dần thổi bay sự ổn định của việc sử dụng năng lượng tái tạo, vốn dĩ đã rất phập phù và khó lường.

     

    Trong những năm gần đây, Đức gây sức ép, buộc các nước láng giềng đóng cửa các nhà máy hạt nhân bằng cách gia tăng lo ngại và đe dọa cắt giảm nguồn cung cấp nhiên liệu. Đáp lại, Tây Ban Nha cũng đành tìm cách đóng cửa các nhà máy hạt nhân.

     

    Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia châu Âu đều dè chừng, lùi xa khỏi điện hạt nhân. Tháng 11 năm ngoái, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chì trích việc đóng cửa nhà máy điện hạt nhân của Đức. Ông Macron cho rằng điều đó chỉ làm trầm trọng thêm lượng khí thải CO2 hiện đang gây nguy hại cho hành tinh và khẳng định ông sẽ không làm như thế.

     

    Ông Sarma cho biết thêm, lượng phát thải khí carbon của nguồn cấp điện tại Pháp chỉ bằng 1/12 lượng carbon từ những nguồn cấp điện của Đức “Nếu các nhà lãnh đạo châu Âu noi gương của Tổng thống Macron, chúng ta có cơ hội hạn chế thiệt hại do biến đổi khí hậu”.

     

    Đồng quan điểm trên, một nhà hoạt động ủng hộ hạt nhân đến từ Amsterdam, bà Mirjam Vossen, khi được hỏi về việc thay đổi suy nghĩ cho những người châu Âu chống đối hạt nhân, đã không ngần ngại chỉ ra, nếu chúng ta không bao giờ xem xét lại quyết định của mình, chúng ta sẽ phải trả giá đắt.

     

    Giá điện đã tăng thêm 51% tại Đức trong suốt thời gian Đức đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi hệ thống năng lượng sang năng lượng mặt trời và gió (2006-2018)

     

    Tác giả bài viết là Michael Shellenberger, Chủ tịch, Tổ chức Vì Tiến bộ môi trường (EP). Thời báo “Người Anh hùng của Môi trường”. Các bài viết của ông đã từng xuất hiện trên các tờ báo uy tín như The New York Times, Washington Post, tạp chí Wall Street, Scientific American, Nature Energy…

     

    Người dịch: Phạm Thị Thu Trang, Ban KH&QLKH