Chính sách năng lượng đầy khiếm khuyết và nguy hiểm của Đức

    25

    Đức đã có nhiều nỗ lực trong việc giảm phát thải khí nhà kính và thay thế các nguồn năng lượng thông thường bằng năng lượng gió và mặt trời. Nhưng bây giờ đã đến lúc Đức phải đối mặt với thực tế: đất nước này không thể đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống lại biến đổi khí hậu, nếu trước tiên, Đức không đảo ngược quyết định loại bỏ năng lượng hạt nhân.

     

    MUNICH – Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng đã quá muộn để “đại tu” mô hình kinh tế của nước Đức,  xét những vấn đề liên quan đến năng lượng, có lẽ ông Macron đúng.

     

    Trong khi Pháp sản xuất hơn 70% điện năng trong các nhà máy điện hạt nhân và đang cố gắng chuyển đổi sang phương tiện điện (EV) chạy bằng năng lượng hạt nhân, Đức lại phụ thuộc vào các trang trại gió và các dạng năng lượng xanh khác, và có kế hoạch loại bỏ năng lượng hạt nhân vào năm 2022 và năng lượng than vào năm 2038. Tuy nhiên, nỗ lực bẻ lái ngành công nghiệp Đức bằng gió phải đối mặt với sức cản chính trị ngày càng tăng, vì đất nước này đã bị lấp đầy bởi các cánh tuabin gió – một số trong đó cao gần 250 mét (820 feet) – thậm chí khung cảnh đẹp nhất của nước Đức cũng đang biến đổi giống với cảnh quan khu công nghiệp.

     

    Nông dân và chủ rừng, tất nhiên, đã hoan nghênh cơ hội chuyển đổi đất của họ sang các khu công nghiệp. Thông thường, chỉ những chủ đất ở vùng ngoại ô của các thành phố lớn mới được hưởng “của trời cho” như vậy, nhưng khi luật pháp tạo điều kiện cho việc lắp đặt các tuabin gió ở khu vực nông thôn thì cả những người nông dân và các chủ rừng Đức đều đã và đang kiếm bội tiền và trở nên giàu có.

     

    Tuy nhiên, việc mở rộng các tuabin gió đang bị đình trệ, do sự hưởng ứng ngày càng tăng của những công dân phản đối sự hủy hoại của môi trường tự nhiên. Các phong trào phản kháng chống lại những gì được coi là phá hoại môi trường đang mọc lên như nấm. Ngay cả Liên minh bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học Đức (NABU) cũng đang bắt đầu xem xét lại vị trí của mình trong vấn đề  sử dụng các tuabin gió, do chúng  hủy diệt côn trùng, chim và dơi trên quy mô lớn. Và trong khi các nhà máy năng lượng mặt trời và khí sinh học vẫn đại diện cho các lựa chọn thay thế tiềm năng cho gió, nhưng họ lại cũng đang phải đối mặt với những hạn chế, vì Đức không phải là một quốc gia có nhiều ánh nắng mặt trời và vấn đề đáng thảo luận là liệu nên sử dụng đất để trồng cây hay để “trồng” nhiên liệu – một câu hỏi nan giải thuộc phạm trù đạo đức.

     

    Vấn đề chính là sự biến động của năng lượng gió và mặt trời. Đôi lúc, có quá ít điện, và thỉnh thoảng lại có quá nhiều. Nếu gió không thổi và mặt trời không chiếu sáng, các nhà máy điện truyền thống phải cung cấp điện. Do đó, cho dù Đức xây dựng nhiều nhà máy năng lượng mặt trời và gió, họ vẫn không thể tháo dỡ các nhà máy truyền thống của mình.

     

    Hơn nữa, khi gió và mặt trời tạo ra quá nhiều điện, điều này thường xuyên đẩy giá điện xuống dưới mức 0. Những biến dạng này sẽ tăng mạnh nếu thị phần của năng lượng gió và mặt trời, hiện ở mức 25%, tăng hơn 30%, do sản lượng tăng đột biến sau đó sẽ bắt đầu vượt quá nhu cầu điện.

     

    Tồi tệ hơn, khi thị phần của năng lượng mặt trời và gió có thể sử dụng trực tiếp đạt tới 100%, thì tỷ lệ năng lượng dư thừa cũng vậy. Kể cả giả sử rằng, Đức và các nước láng giềng tạo ra một mạng lưới điện hoàn hảo trải dài từ dãy Alps đến Na Uy, với nhiều nhà máy thủy điện tích năng có thể được xây dựng phù hợp với địa hình ở các nước liên quan, thì khi đó, thị phần của năng lượng gió và mặt trời cũng không thể vượt quá 50% mà không có phần lớn điện dư thừa phải bỏ đi hoặc biến đổi để lưu trữ (chuyển thành nhiệt hoặc khí).

     

    Đối mặt với vấn đề này, nhiều người chỉ ra xe điện là một giải pháp. Có thể có một chút nghi ngờ, liệu rằng các phương tiện chạy bằng điện có phải là tương lai của việc di chuyển hay không, hay là vì sự can thiệp điều tiết lớn của Liên minh châu Âu vào thị trường ô tô (theo sự thúc giục của Pháp) để biến nó thành như vậy. Nhưng, không những không giảm bớt các vấn đề năng lượng của Đức, xe điện sẽ khiến vấn đề còn tồi tệ hơn.

     

    Sử dụng tỷ lệ năng lượng lớn hơn bao giờ hết từ các nguồn xanh, các hộ gia đình Đức đã trả giá điện cao nhất ở châu Âu, trên cả Đan Mạch, nơi cũng phụ thuộc nhiều vào năng lượng gió. Nếu ngành giao thông Đức buộc phải trở thành giao thông điện, việc tăng nhu cầu điện sẽ dẫn đến tăng giá hơn nữa và sẽ gây thiệt hại kéo dài cho cơ sở công nghiệp của đất nước.

     

    Nếu Đức muốn giữ giá năng lượng không đổi, họ phải kiềm chế tham vọng xanh của mình. Nhưng nếu không giảm sâu lượng khí thải CO2, Đức sẽ đi trệch các mục tiêu ràng buộc của EU trong việc giảm phát thải khí nhà kính và phải trả tiền phạt cho EU.

     

    Chỉ có hai cách để thoát khỏi tình trạng khó khăn này. Đầu tiên là chuyển đổi các nhà máy nhiệt điện than hiện có thành các nhà máy nhiệt điện khí đốt, nơi chỉ phát thải một nửa lượng CO2. Điều đó, ít nhất, sẽ cho phép Đức giảm lượng khí thải CO2, hàng năm từ 900 triệu xuống còn 770 triệu tấn. Giải pháp này sẽ cần tới các đường ống dẫn khí mới tương tự như Nord Stream 2, một dự án chung giữa Đức và Nga đã phải đối mặt với sự kháng cự mạnh mẽ từ Ủy ban châu Âu và đặc biệt là Pháp. Thật vậy, chỉ một tuần sau khi ký hiệp ước hữu nghị Pháp-Đức mới vào tháng 1, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đột nhiên ngừng ủng hộ nỗ lực của Thủ tướng Đức Angela Merkel để ngăn chặn sự kiểm soát của EU đối với đường ống, mặc dù nó không đi qua lãnh thổ của quốc gia thành viên nào khác và không thuộc đối tượng kiểm soát của EU.

     

    Giải pháp năng lượng thứ hai của Đức là mua điện hạt nhân nước ngoài hoặc bắt đầu xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới trên lãnh thổ của mình. Đức sẽ ngầm chấp nhận khả năng đầu tiên, nhưng để khả năng thứ 2 xảy ra, Đức sẽ phải trải qua một quá trình đau đớn về mặt chính trị, để trở về thực tại và rút lui thế hệ các chính trị gia đã khăng khăng đòi loại bỏ hạt nhân. Năm 2009, Thụy Điển, quốc gia châu Âu đầu tiên từ bỏ năng lượng hạt nhân sau vụ tai nạn ở đảo Three Mile năm 1979, đã đảo ngược quyết định của mình. Đức có thể phải làm điều tương tự ở một thời điểm nào đó. Mặc dù đã mất hầu hết kiến thức chuyên môn hạt nhân của mình, quốc gia này sẽ không phải tìm kiếm các nhà máy điện hạt nhân mới: chúng có sẵn để mua từ Pháp.

     

    Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Kế hoạch và Quản lý khoa học dịch