Các Bộ trưởng của Liên minh châu Âu: Giúp các nước còn lệ thuộc vào than đá chuyển đổi sang năng lượng hạt nhân

    73

    Nếu Liên minh châu Âu (EU) nghiêm túc nỗ lực để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19 và đạt được sự chuyển đổi năng lượng sạch, thì tổ chức này sẽ sửa chữa việc thiếu sót năng lượng hạt nhân trong gói Thỏa thuận xanh và trong Nguyên tắc Phân loại EU (EU Taxonomy). Đây là nội dung trong những lá thư của Bộ trưởng Séc và Ba Lan đã viết gửi tới Frans Timmermans, Phó Chủ tịch thường trực của Liên minh châu Âu và Kadri Simons, ủy viên châu Âu về năng lượng.

     

    Nhà máy nhiệt điện than Bełchatów của Ba Lan là nhà máy điện nhiên liệu hóa thạch lớn thứ tư trên thế giới

     

    Cả Cộng hòa Séc và Ba Lan đang loại bỏ các nhà máy nhiệt điện than của họ và muốn thay thế chúng bằng các tổ máy điện hạt nhân mới để tự cung cấp điện, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính.

     

    Cộng hòa Séc có 6  lò phản ứng hạt nhân tạo ra khoảng một phần ba điện năng. Bốn tổ máy VVER-440 ở Dukovany, vùng Vysočina và hai tổ máy VVER-1000 ở Temelín, miền Nam Bohemian. Chiến lược năng lượng dài hạn của chính phủ, được thông qua vào năm 2015, dự báo nhu cầu tăng tỷ lệ năng lượng hạt nhân trong hỗn hợp điện của đất nước từ 20-25% lên 50-55% vào năm 2050. Công ty Tiện ích của Séc ČEZ đã ứng tuyển với Văn phòng Nhà nước về An toàn hạt nhân vào ngày 25 tháng 3 để xây dựng hai lò phản ứng mới tại nhà máy điện hạt nhân Dukovany.

     

    Trong khi đó, Ba Lan không có nhà máy điện hạt nhân. Mục đích của họ là muốn cắt giảm tỷ lệ than trong hỗn hợp điện từ 80% xuống còn 32% vào năm 2040 và sử dụng 6-9 Gwe công suất hạt nhân sẽ chiếm 18%. Ba Lan lên kế hoạch để có 6 tổ máy lò phản ứng hoạt động vào năm 2040.

     

    Trong một lá thư gửi tới Timmermans và Simons ngày 22 tháng 6 và được đăng tải trên Tin tức hạt nhân thế giới, Bộ trưởng Khí hậu Ba Lan Michał Kurtyka đã viết rằng “điều quan trọng là phải nhấn mạnh đến điều kiện địa phương có thể khác nhau như thế nào” giữa các quốc gia thành viên của EU.

     

    “Việc sản xuất điện nền của Ba Lan hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch”, ông Michał Kurtyka cho biết: “Điều kiện địa lý của chúng tôi loại trừ sự phát triển của năng lực tái tạo không liên tục như thủy điện, trong khi khả năng cơ hội thực hiện năng lượng hạt nhân đã bị bỏ lỡ vào cuối những năm tám mươi do một quyết định tùy tiện. Điều này, kết hợp với dân số và ngành công nghiệp lớn với việc tăng nhu cầu năng lượng, đặt chúng ta ở một điểm khởi đầu khác với các đối tác còn lại của EU. Đây là lý do tại sao Ba Lan, học theo tấm gương và kinh nghiệm tốt từ các quốc gia thành viên khác, dự định phát triển năng lượng hạt nhân để thay thế công suất chạy nền được cung cấp bởi than, không gây ô nhiễm môi trường, phát điện ổn định với chi phí phải chăng cho công dân và nền kinh tế Ba Lan”.

     

    Thay mặt Chính phủ Ba Lan, ông Michał Kurtyka cho biết: “Rất ngạc nhiên khi năng lượng hạt nhân không được phản ánh trong các chính sách gần đây của EU, bao gồm cả gói Thỏa thuận xanh châu Âu, trong khi vị trí của nó trong Nguyên tắc Phân loại EU vẫn còn nằm trong diện nghi vấn”. Sự phục hồi của COVID-19 nêu bật một lợi ích khác từ sự phát triển của năng lượng hạt nhân, ông cho biết thêm, để tạo ra “giá trị gia tăng lớn” trong các lĩnh vực công nghiệp và tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao. “Đây là lý do tại sao không nên lãng phí sự lãnh đạo về công nghệ hạt nhân mà châu Âu đã kiếm được một cách khó khăn trong nhiều thập kỷ. Ngược lại, trách nhiệm của chúng tôi là phải duy trì và phát triển năng lượng hạt nhân vì lợi ích của các thế hệ tương lai”, ông viết. “Định kiến hơn nữa đối với năng lượng hạt nhân sẽ chỉ tiếp tục là sự trừng phạt đối với các dự án xây dựng mới được thực hiện bởi một số quốc gia thành viên, do đó cản trở quá trình điện khí hóa mà hạt nhân – chiếm hơn 45% sản lượng phát thải thấp của EU – là đóng góp chính”.

     

    Những bình luận của Kurtyka lặp lại thông điệp gửi tới Timmermans và Simons từ Karel Havlíček, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Thương mại của Cộng hòa Séc, và Richard Brabec, Bộ trưởng Bộ Môi trường Séc, trong một bức thư họ viết hồi tháng Tư.

     

    Họ đã viết rằng, để đạt được mục tiêu trung lập carbon của EU vào năm 2050, tương lai của Tài chính bền vững và Thỏa thuận xanh phải tính đến năng lượng hạt nhân như một nguồn điện carbon thấp “quan trọng và đáng tin cậy”. Họ đề cập đến các báo cáo của Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu và Cơ quan năng lượng quốc tế rằng cần phải tăng cường sản xuất điện hạt nhân.

     

    Trong số những lợi ích của năng lượng hạt nhân được Kurtyka đề cập trong thư, Havlíček và Brabec cũng nhấn mạnh một thực tế rằng, không đưa hạt nhân vào trong các hoạt động bền vững trong Phân loại của EU “sẽ dẫn đến một tín hiệu bất lợi cho các tổ chức tài chính và thị trường”. Năng lượng hạt nhân rất cần thiết cho Cộng hòa Séc, họ đã viết, kêu gọi Ủy ban “tiến hành kịp thời” một đánh giá về năng lượng hạt nhân để có thể thiết lập “tiêu chí sàng lọc kỹ thuật cần thiết cho sự bền vững của năng lượng hạt nhân trong hành động được ủy quyền vào cuối năm nay”.

     

     Ngày 24/6/2020, Kirsty Gogan, Giám đốc điều hành Năng lượng vì Nhân loại, cho biết: “Các nhà lãnh đạo khí hậu châu Âu là những nền kinh tế công nghiệp hóa hiện đại với thế hệ phát điện có cường độ carbon thấp thông qua sự kết hợp giữa hạt nhân và năng lượng tái tạo. Tại sao lại từ chối cơ hội của Ba Lan, Cộng hòa Séc và tất cả các quốc gia thành viên để thay thế công suất chạy nền được cung cấp bởi than bằng việc sản xuất đáng tin cậy không phát thải với chi phí phù hợp với công dân và nền kinh tế của họ?

     

    “Không có lý do dựa trên bằng chứng để loại trừ năng lượng hạt nhân khỏi gói Thỏa Thuận xanh mới của EU và tiếp cận tài chính bền vững. Ngược lại, có bằng chứng mạnh mẽ rằng điều này sẽ dẫn đến nhiều khó khăn hơn về tài chính cho việc xây dựng mới và kéo dài tuổi thọ các nhà máy điện hạt nhân hiện tại. Điều này không chỉ làm suy yếu các nguyên tắc của Chuyển đổi công lý, mà còn làm cho thách thức khí hậu của chúng ta trở nên khó khăn hơn, tốn kém hơn và có nhiều khả năng thất bại hơn”.

     

    Energy for Humanity là một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Vương quốc Anh và Thụy Sĩ với một quan điểm toàn cầu là tập trung vào giải quyết biến đổi khí hậu và cho phép tiếp cận phổ cập các dịch vụ năng lượng hiện đại.

     

    Biên dịch: Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Kế hoạch và Quản lý khoa học