Bảo vệ khí hậu: IEA thúc giục các nhà hoạch định chính sách tăng cường nỗ lực ủng hộ điện hạt nhân

40

 

Fatih Birol, Giám đốc điều hành của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) là một tên tuổi lớn trong thế giới năng lượng, với nhiều phát ngôn đáng để cả thế giới phải lắng nghe và suy ngẫm. Bên cạnh những nhận định đầy giá trị về thị trường “vàng đen”, trong một phát biểu mới đây, người đứng đầu IEA cho rằng, “nếu không hành động hỗ trợ điện hạt nhân thì những nỗ lực toàn cầu nhằm thực hiện bước dịch chuyển sang hệ thống năng lượng sạch sẽ chất chồng khó khăn và triền miên tốn kém”.

 

Phát ngôn trên được trích dẫn từ một báo cáo mới công bố từ khoảng trung tuần tháng 7/2019, tại hội nghị cấp Bộ trưởng về Năng lượng sạch ở Vancouver, Canada, “Điện hạt nhân trong Hệ thống năng lượng sạch”. Đây là báo cáo đầu tiên của IEA về năng lượng hạt nhân trong gần 20 năm qua, kêu gọi sự chú ý đến tầm quan trọng của điện hạt nhân nhằm đáp ứng các mục tiêu giảm thiểu lượng khí thải carbon.

Biểu đồ về sản lượng điện các-bon thấp được sản xuất bởi các nguồn năng lượng khác nhau như hạt nhân, thủy điện, gió, mặt trời và các nguồn năng lượng tái tạo khác vào năm 2018, trong đó điện hạt nhân hiện nay đang xếp thứ 2, cung cấp 2700 TWh điện trong năm 2018, tương đương 10% nguồn cung cấp điện toàn cầu. (Theo IEA)

Điểm qua vài nét về Birol, Thời báo Tài chính, The Financial Times, vừa mới tuyên bố ông là Nhân vật của năm trong lĩnh vực luôn thu hút sự chú ý của thị trường như năng lượng. Từ một thập kỷ trước, T. Boone Pickens đã lựa chọn Fatih Birol là một trong bảy người có tiếng nói quyền lực nhất trên toàn cầu về năng lượng, trước khi danh tiếng của Birol thực sự lan tỏa. T. Boone Pickens được coi là nhà đầu tư và nhà điều hành huyền thoại của các công ty về đầu tư năng lượng, bao gồm BP Capital và TBP Investments Management tại Dallas, bang Texas, (theo wallstreetoasis.com). Pickens cũng là nhà sáng lập Mesa Petroleum, một trong những công ty sản xuất khí đốt và dầu mỏ độc lập lớn nhất và có ảnh hưởng nhất nước Mỹ.

Fatih Birol chịu trách nhiệm giám sát việc xuất bản sê-ri ấn phẩm Báo cáo Năng lượng toàn cầu (World Energy Outlook) thường niên, một ấn bản nghiên cứu hàng đầu, mô tả thế giới năng lượng đang đổi thay ra sao, và cần những gì để dịch chuyển sang hệ thống năng lượng khử cacbon một cách đột phá.

Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol. Ảnh: AFP/TTXVN

Đi sâu vào báo cáo của IEA, Cơ quan này cho rằng, để giải quyết các mối lo ngại về biến đổi khí hậu, khoảng 85% sản lượng điện cần được sản xuất từ các nguồn sạch như hạt nhân và năng lượng tái tạo. Ngày nay, tại các nền kinh tế tiên tiến, 36% điện năng đến từ các nguồn không carbon. Báo cáo của IEA cho thấy, tỷ trọng này vẫn “dậm chân tại chỗ” từ 20 năm trước, bởi vì lượng điện tăng trưởng khi năng lượng tái tạo “lên ngôi” tại các quốc gia này lại bị triệt tiêu do việc loại bỏ điện hạt nhân.

Các nhà phân tích của IEA ước tính, điện hạt nhân cần tăng 80% vào năm 2040 để việc truyền tải vào lưới điện đạt tỷ trọng 85% điện năng không chứa carbon. Trong khi đó, chúng ta đang đi chệch hướng, do hai phần ba số nhà máy điện hạt nhân ở các nền kinh tế tiên tiến đang trong tình trạng “ngấp nghé” bị đóng cửa.

Lượng CO2 bị thải ra một cách “vô tội vạ” (Ảnh: Internet)

Vấn đề cơ bản là do thiếu sót của nhiều thị trường hiện đang vận hành các nhà máy hạt nhân, khi họ không coi trọng những đóng góp của điện hạt nhân vào hiện tại và tương lai năng lượng sạch hoặc khả năng xúc tiến an ninh năng lượng.

Điều gì sẽ xảy ra nếu xu hướng tránh xa hạt nhân được phép tiếp diễn và không suy giảm? Những nền kinh tế tiên tiến chỉ bổ sung được 580 gigawatt công suất điện nhờ nguồn tái tạo trong 20 năm qua. Nếu không có gì thay đổi, thế giới sẽ phải bổ sung năng lượng tái tạo với tốc độ gấp 5 lần tốc độ của 20 năm qua, để bù đắp cho sự “ra đi” của điện hạt nhân. Trong khi đó, mức độ sản xuất điện nhờ năng lượng sạch hiện nay đang vô cùng khiêm tốn.

Tệ hơn, giá điện bị đẩy lên cao hơn cho người tiêu dùng so với việc duy trì cho các lò phản ứng hoạt động.

Sau tất cả, Birol đi đến kết luận, gió và năng lượng mặt trời cần đóng một vai trò “khủng” hơn gấp nhiều lần nữa, để các quốc gia đạt được các mục tiêu bền vững, nhưng cực kỳ khó để kỳ vọng điều đó nều không nhờ sự trợ giúp của điện hạt nhân. Phát ngôn của Giám đốc điều hành IEA cảnh báo các nhà lãnh đạo trên toàn thế giới phải thực hiện chính sách coi trọng năng lượng hạt nhân, bên cạnh năng lượng tái tạo, để tạo ra một tương lai năng lượng sạch, kiềm chế biến đổi khí hậu và đề tương lai của chính loài người không còn mong manh.

 

Tổng hợp và biên dịch: Phạm Thị Thu Trang, Ban KH&QLKH