7 nước thành viên EU kêu gọi thế giới ủng hộ hạt nhân

44

Lãnh đạo của bảy nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã cùng viết thư cho Ủy ban châu Âu về vai trò của điện hạt nhân trong chính sách khí hậu và năng lượng của EU. Toàn văn của bức thư gửi cho bà Ursula von der Leyen – Chủ tịch Ủy ban châu Âu, ông Frans Timmermans – Phó Chủ tịch điều hành, bà Mairead McGuinness – ủy viên về Ổn định tài chính, Dịch vụ tài chính và Liên minh thị trường vốn, và bà Kadri Simson – ủy viên về Năng lượng vào ngày 19 tháng 3 có nội dung như sau.

 

 

Kính gửi Chủ tịch, Phó Chủ tịch điều hành và các Ủy viên,

 

Lời đầu tiên, cho phép chúng tôi được gửi lời cảm ơn chân thành nhất với những nỗ lực nhất quán mà Liên minh Châu Âu đang thực hiện nhằm hướng tới mục tiêu chung về trung hòa khí hậu vào năm 2050 với đích đến trước mắt là giảm ít nhất 55% lượng phát thải khí nhà kính trong nước vào năm 2030. Đây cũng là cam kết của chính chúng tôi.

 

Tuy nhiên, khó khăn hiện tại là con đường thực hiện mục tiêu này không có chỗ ưu tiên cho việc hoạch định chính sách riêng tùy theo điều kiện cụ thể của từng quốc gia.

 

Trong thời gian qua, Liên minh châu Âu đã không chỉ công nhận mà còn hỗ trợ rất tích cực tất cả các công nghệ không phát thải và ít phát thải sẵn có hiện nay, góp phần vào mục tiêu trung hòa khí hậu. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với điện hạt nhân khi sự phát triển của ngành năng lượng này là một trong những mục tiêu chính của Hiệp ước thành lập Cộng đồng Euratom. Mặc dù không phải tất cả các Quốc gia Thành viên đều nhất quán nhưng Ủy ban Châu Âu đã công nhận việc phát triển điện hạt nhân là mục tiêu chung trong các quyết định viện trợ. Trong một phán quyết gần đây về dự án Hinkley Point C của tòa án Công lý của EU đã khẳng định: Năng lượng hạt nhân không làm ảnh hưởng đến các mục tiêu môi trường của TFEU* và nguồn năng lượng này hoàn toàn có thể được hưởng lợi từ nguồn viện trợ Nhà nước theo Điều 107(3)(c) TFEU; do đó, mọi Quốc gia Thành viên được tự do lựa chọn giữa phát triển hay hạn chế điện hạt nhân trong sự tôn trọng và không phụ thuộc vào chính sách của các Quốc gia khác.

 

Tuy nhiên, sự phát triển của lĩnh vực hạt nhân ở EU lại đang là vấn đề tranh cãi ở một số quốc gia, bất chấp những đóng góp không thể thiếu của điện hạt nhân trong công cuộc chống lại biến đổi khí hậu. Nguồn năng lượng này còn là một nguồn hydro carbon thấp đầy hứa hẹn với giá cả phải chăng, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hội nhập ngành năng lượng, tạo ra một số lượng việc làm đáng kể, ổn định, chất lượng, điều này đặt biệt quan trọng trong thời kỳ suy thoái sau COVID.

 

Bởi những lý do trên, chúng tôi lo ngại về việc hiện các Quốc gia Thành viên đang bị hạn chế bởi việc hoạch định chính sách của EU bao gồm cả việc loại trừ hạt nhân. Điều 194 TFEU quy định rõ các Quốc gia có quyền lựa chọn giữa nhiều nguồn năng lượng khác nhau và xác định cấu trúc chung của nguồn cung cấp năng lượng.

 

Chúng tôi đánh giá cao những hỗ trợ R&D cho ngành hạt nhân được ghi trong các thỏa thuận chính trị gần đây về ITER** và Chương trình R&D của Euratom. Tuy nhiên, việc tập trung vào các công nghệ có thể áp dụng thương mại sau năm 2050 cũng như việc ngừng hoạt động và cải tiến an toàn mà không có khuôn khổ thích hợp cho việc xây dựng các lò phản ứng mới có thể dần dần loại bỏ điện hạt nhân và các công nghệ hiện có. Điều này làm suy giảm đáng kể số lượng việc làm chất lượng cao ở nhiều nước Châu Âu. Đây là mối quan tâm lớn không chỉ đối với vấn đề chế tạo hạt nhân mới mà còn đối với các khoản đầu tư liên quan như điều chỉnh các nhà máy hiện có để tạo ra hydro.

 

Cuối cùng, tất cả các Quốc gia Thành viên đang thống nhất để đưa ra chính sách trong lĩnh vực năng lượng hoàn toàn phù hợp với luật pháp EU, bao gồm cả Hiệp ước Euratom. Đây cũng là lý do khác để chúng tôi khẩn cấp kêu gọi nhằm đảm bảo một sân chơi bình đẳng thực sự cho điện hạt nhân ở EU mà không loại trừ nguồn năng lượng này ra khỏi các chính sách khuyến khích chống biến đổi khí hậu và năng lượng. Một nửa số quốc gia trong Liên minh Châu Âu đang sử dụng hoặc phát triển năng lượng hạt nhân, góp phần vào 50% lượng điện phát thải carbon thấp phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt nhất trong khuôn khổ Euratom đảm bảo. Bởi vậy, chúng tôi hoan nghênh tuyên bố gần đây của Phó chủ tịch Timmermans về ý tưởng lớn của IEA nhằm nhấn mạnh tính trung lập về công nghệ của Ủy ban.

 

Chúng tôi kêu gọi Ủy ban Châu Âu đảm bảo chính sách khí hậu và năng lượng của EU phù hợp với tất cả các giải pháp trung hòa khí hậu theo nguyên tắc trung lập về công nghệ. Trong bối cảnh này, tất cả các công nghệ không phát thải và phát thải thấp hiện có hay trong tương lai phải được xem xét khách quan trong tất cả các chính sách, bao gồm phân loại các khoản đầu tư bền vững, nhằm đạt được sự trung hòa về khí hậu vào năm 2050.

 

Đây là khẳng định đanh phép của chúng tôi đối với quá trình chuyển đổi xanh, chúng tôi luôn sẵn sàng bày tỏ quan điểm của mình trước vấn đề cấp thiết này.

 

Kính thư,

 

Ông Andrej Babiš, Thủ tướng Cộng hòa Séc;

Ông Emmanuel Macron, Tổng thống Cộng hòa Pháp;

Ông Viktor Orban, Thủ tướng Hungary;

Ông Mateusz Morawiecki, Thủ tướng Cộng hòa Ba Lan;

Ông Florin Cîțu, Thủ tướng Romania;

Ông Igor Matovič, Thủ tướng Cộng hòa Slovakia;

Ông Janez Janša, Thủ tướng Cộng hòa Slovenia;

 


*TFEU (Treaty on the Functioning of the European Union): Hiệp ước về Hoạt động của Liên minh Châu Âu.

**ITER: trong tiếng Latinh có nghĩa là “con đường”. Đây là một siêu dự án kỹ thuật và nghiên lớn nhất thế giới về năng lượng nhiệt hạch để cung cấp năng lượng nhiệt hạch trong tương lai.

 

Biên dịch: Trần Thiện Phương Anh, Ban KH&QLKH