10 năm sau khi thành lập, Ủy ban Pháp quy hạt nhân đang tập trung kiểm tra để khởi động các nhà máy điện hạt nhân

    10

    Được thành lập dựa trên những bài học kinh nghiệm từ sự cố Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi của Công ty Điện lực Tokyo, Ủy ban pháp quy hạt nhân Nhật Bản (NRA) đã bước sang năm thứ 10. Đây là một bước ngoặt trong bối cảnh tình hình năng lượng trong nước và quốc tế đang có những biến động lớn và nhanh chóng.“Thỏa thuận Paris”, bắt đầu có hiệu lực vào năm 2020, đã làm cho việc hiện thực hóa một xã hội không cacbon trở thành vấn đề chung của toàn cầu và giá trị của điện hạt nhân sản xuất điện không thải carbon dioxide, đã được khẳng định lại.

     

    Trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đang diễn ra và khí đốt tự nhiên, một loại nhiên liệu thải carbon thấp đang trở nên khó kiếm và giá cũng tăng vọt thì ở Mỹ và Châu Âu các hoạt động liên quan đến xây mới và phát triển lò hạt nhân quy mô nhỏ đang diễn ra sôi nổi. Các nhà máy điện hạt nhân nếu cần thiết, có khả năng phát điện liên tục trong thời gian dài và đảm bảo tốt an ninh năng lượng nên đang được xúc tiến mạnh mẽ.

     

    Chi phí nhiên liệu của một nhà máy điện hạt nhân rất thấp, chỉ 1,7 yên/kilowatt giờ. Hiện tại, chi phí nhiên liệu cho mỗi kilowatt giờ phát điện bằng khí đốt tự nhiên đã tăng lên khoảng 16 yên.

     

    Qua việc thúc đẩy khởi động lại các nhà máy điện hạt nhân, chi phí điện có thể giảm khoảng 2 nghìn tỷ yên mỗi năm.

     

    Tình hình hiện tại của Nhật Bản trầm lắng hơn so với nỗ lực của các nước trên thế giới. Sau sự cố Fukushima, số lượng tổ máy nhà máy điện hạt nhân ở Nhật Bản giảm từ 54 xuống còn 33. Hơn nữa, hiện chỉ có 10 tổ máy điện hạt nhân có thể phát điện. Lý do chính là do công tác kiểm tra an toàn của NRA không có tiến triển.

     

    NRA được thành lập vào ngày 19 tháng 9 năm 2012, một năm sau sự cố Fukushima. Được thành lập bởi chính phủ Đảng Tự Do Dân chủ Nhật Bản với chủ trương “Không vận hành nhà máy điện hạt nhân vào những năm 2030.”Khi NRA được thành lập, Thủ tướng Naoto Kan nói: “Chúng tôi đã có cơ chế không cho vận hành các nhà máy điện hạt nhân”. Điều đó đúng với những gì đã xảy ra,hầu hết các tổ máy vẫn ngừng hoạt động, và 10 năm sau trận động đất, việc tái khởi động vẫn diễn ra rất chậm.

     

    Vào ngày 26 tháng 9 vừa qua có rất nhiều ý kiến muốn ông Yamanaka, người thay thế ông Fuketa làm chủ tịch mới của NRA tái khẳng định vai trò của NRA như một cơ quan hành chính quốc gia. Ngoài ra, khi Chủ tịch Yamanaka nhậm chức thì những thành viên từ buổi đầu thành lập NRA cũng không còn ai.

     

    Do sự chậm trễ trong việc tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân mà tình trạng thiếu điện ở miền đông Nhật Bản, bao gồm cả khu vực thủ đô Tokyo, ngày càng trở nên nghiêm trọng. Vào tháng 3, do trận động đất cùng với đợt lạnh khắc nghiệt,lần đầu tiên ở Nhật Bản đã ban hành cảnh báo cung cầu điện căng thẳng ở khu vực quản lý của Công ty Điện lực Tohoku và TEPCO, vào tháng 6 khi cao điểm mùa hè ở khu vực TEPCO quản lý. Cái giá của việc chậm trễ kiểm tra đã phản ảnh ngay vào đời sống xã hội.

     

    Nhận thấy nguy cơ ngày càng tăng do các nhà máy điện hạt nhân không hoạt động, vào tháng 8, Thủ tướng Fumio Kishida đã công bố chính sách khởi động lại thêm 7 tổ máy điện hạt nhân, bao gồm cả các tổ máy ở miền đông Nhật Bản từ mùa hè năm sau. Ngoài ra, Ông cũng cho biết ý định tiến hành nghiên cứu hướng tới phát triển và xây dựng các lò phản ứng hạt nhân cải tiến thế hệ tiếp theo với độ an toàn cao.

     

    Ngày 16-18/9 đã có cuộc thăm dò dư luận về việc Thủ tướng Fumio Kishida xem xét việc xây dựng mới và thay thế thiết bị cho các nhà máy điện hạt nhân.53% người được hỏi đã trả lời “đồng ý”, vượt quá 38% những người “không đồng ý”. Nhóm tuổi càng trẻ, tỷ lệ “đồng ý” càng cao.

     

    Chỉ thị của thủ tướng thể hiện sự thay đổi trong chính sách của chính phủ, vốn trước đây từng nói sẽ không có nhà máy mới nào được xây dựng sau sự cố hạt nhân do trận động đất ở phía Đông Nhật Bản gây ra vào năm 2011. Với sự xáo trộn của thị trường năng lượng toàn cầu và nguồn cung và cầu điện ngày càng thắt chặt nên có nhiều câu trả lời tích cực về việc sử dụng điện hạt nhân.

     

    Các chính sách khởi động lại và xây mới các nhà máy điện hạt nhân là những vấn đề mà NRA quan tâm. Từ trước đến nay, các hoạt động của NRA có nhiều điểm không thống nhất với chính phủ, mặc dù đây là một cơ quan hành chính của chính phủ.

     

    Có nhiều ý kiến mong muốn ông Yamanaka nhanh chóng cải tiến phương pháp thực hiện của Ủy ban và Cơ quan quản lý sao cho phù hợp với chính sách nhà nước và nâng cao tính an toàn.

     

    Trước hết, có nhiều ý kiến yêu cầu thực hiện hiệu quả hơn nữa việc kiểm tra tái khởi động.Để đạt được điều đó, cần phải bình đẳng với các doanh nghiệp và thực hiện trao đổi thông tin thông suốt và rõ ràng. Điều tương tự cũng được chỉ ra trong IRRS của IAEA, lần đầu tiên được áp dụng cho các cơ quan quản lý vào năm 2016.

     

    Ví dụ, việc đánh giá an toàn của tổ máy số 3 nhà điện hạt nhân Tomari của Công ty điện lực Hokkaido đã được tiến hành kể từ tháng 7 năm 2013, khi các tiêu chuẩn quy định mới có hiệu lực. Ban đầu, thời gian xem xét được cho là “khoảng nửa năm.” Trong Luật thủ tục hành chính cũng quy định thời gian là 2 năm, nhưng tình hình hiện nay đã vượt xa. Có lẽ chúng ta cũng nên tham khảo các phương pháp phù hợp từ các Ủy ban pháp quy hạt nhân có kinh nghiệm ở nước ngoài.

     

    International Nuclear Energy Development of Japan (JINED)