Nhân giống đột biến gạo tăng cường an ninh lương thực cho châu Á

108

Sử dụng tia bức xạ để biến đổi các loại cây trồng không chỉ giúp chúng có khả năng chống chọi với điều kiện thời tiết thay đổi ngày nay, mà còn gia tăng năng suất để có thể phục vụ cho lượng dân số ngày càng đông. Đây là nhận định đã được đồng thuận từ các diễn giả tại Hội nghị chuyên đề quốc tế về nhân giống đột biến cây trồng và công nghệ sinh học được tổ chức tại trụ sở Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vừa qua.

 

Gạo là cây lương thực chính ở rất nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Á. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, năng suất của các giống lúa truyền thống đã suy giảm đáng kể trước những điều kiện thời tiết thay đổi liên tục như gia tăng nhiệt độ, hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, bệnh tật và lượng mưa không ổn định.

 

Chiếu xạ gây biến đổi DNA và đẩy nhanh tốc độ đột biến tự nhiên của thực vật, làm tăng sự đa dạng của các giống cây trồng cho nông dân. Những giống cây trồng mới này có những đặc tính vượt trội – bao gồm khả năng chống chọi với khí hậu tốt hơn và năng suất cao hơn.

 

Các diễn giả từ nhiều quốc gia khác nhau đã chia sẻ những thành công và lợi ích của các giống cây trồng đột biến được tạo nên từ chiếu xạ, góp phần tăng năng suất và ổn định an ninh lượng thực.

 

 

Việt Nam: Tạo nhiều giống cây lương thực

Qua nhân giống đột biến, trong hơn 30 năm qua, Viện di truyền nông nghiệp Việt Nam đã cho ra 46 giống gạo mới phù hợp với đặc điểm của từng vùng sản xuất nông nghiệp trên cả nước.

 

Dưới sự giúp đỡ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO), nông dân Việt Nam đã có được những giống gạo có năng suất cao hơn, thời gian trưởng thành ngắn hơn và khả năng chống chọi với điều kiện thời tiết bất ổn cao hơn. Ví dụ, hơn 3 triệu nông dân đã thu được lợi ích từ việc sử dụng giống lúa đột biến DT-10, với năng suất cao hơn 40% so với những giống gạo truyền thống.

 

Theo ông Lê Huy Hàm, viện trưởng Viện di truyền nông nghiệp Việt Nam, nhân giống đột biến đã tạo ra rất nhiều thuận lợi cho Việt Nam: “Việt Nam từng rất kém phát triển và thiếu vốn đầu tư, trình độ công nghệ thấp. Do vậy, nhân giống đột biến rất quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển để gia tăng sản xuất nông nghiệp,”

 

Bangladesh: Đa dạng giống lúa chịu hạn hán

Gạo là nguồn lương thực chính của Bangladesh và là một phần không thể thiếu của tất cả các bữa ăn. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Mirza Mofazzal Islam từ Viện nông nghiệp hạt nhân Bangladesh, trong khi dân số Bangladesh đang ngày càng tăng cao, diện tích đất trồng lại ngày càng suy giảm. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gia tăng năng suất cũng như sự bền vững trong nông nghiệp.

 

Thêm vào đó, hạn hán đã trở thành một trong những trở ngại lớn nhất cho ngành nông nghiệp tại Bangladesh. Thiệt hại lớn nhất thường vào khoảng giữa tháng 3 và tháng 6, những tháng nóng nhất trong năm, ông Mofazzal Islam nói.

 

Các nhà khoa học từ Viện nông nghiệp hạt nhân Bangladesh đã tạo ra những giống lúa đột biến tiến bộ có thể trồng được trong điều kiện hạn hán. Họ đã lấy giống “Lúa mới cho Châu Phi” (NERICA) được tạo ra ở miền Tây Châu Phi, xử lý những giống cây này bằng tia bức xạ và thử nghiệm các dòng đột biến khác nhau trên các phương diện thời gian trưởng thành, chiều cao của cây và sự thích nghi với khí hậu Bangladesh. Hai trong 6 giống đột biến với tốc độ trưởng thành nhanh, năng suất cao và khả năng thích nghi tốt đã được chọn để sản xuất thương mại.

 

Ấn Độ: Tạo nhiều giống lúa có giá trị cao

Ấn Độ là nhà xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, nhưng những người nông dân của quốc gia này phải đối mặt với những trở ngại nông nghiệp lớn trong sản xuất lúa gạo, theo lời của ông Vikash Kumar thuộc Trung tâm nghiên cứu nguyên tử Bhabha. Những trở ngại này bao gồm sự nhiễm mặn, những hậu quả của biến đổi khi hậu, bệnh tật, và sự thiếu tận dụng lượng lớn những giống lúa khác nhau của Ấn Độ.

 

Đồng thời, theo ông Kumar, việc nâng cao chất lượng và thỏa mãn nhu cầu cho những loại gạo khác nhau trên toàn quốc cũng rất quan trọng.

 

Vì vậy, những chuyên gia đã sản xuất hàng loạt những giống lúa mới, bao gồm giống CSR-30, được tạo ra vào những năm 2000. Giống lúa này có khả năng chịu mặn tốt hơn nên rất phù hợp với những miền ven biển.

 

Không chỉ sự dụng máy chiếu tia bức xạ gamma, những nhà khoa học tại Trung tâm nghiên cứu nguyên tử Bhabha còn đang xem xét sử dụng công nghệ tia electron và tia ion để có thể tạo ra những giống lúa đột biến mới.

 

 

Minh Hiền (biên dịch)