Sellafield, tâm điểm của nhiều chương trình tháo dỡ cơ sở hạt nhân của Anh

Chiến lược trên được đưa ra trong một tuyên bố chung giữa Bộ trưởng Bộ Thương mại Vince Cable và Bộ trường Bộ Năng lượng Ed Davey. Bản chiến lược công nghiệp dày 90 trang mang tên Tương lai hạt nhân của Anh (The UK's Nuclear Future) là bước đi gần đây nhất trong kế hoạch của chính phủ công bố các chiến lược trong 11 lĩnh vực quan trọng. Bản tài liệu cho thấy chính phủ nước này “đặt kỳ vọng năng lượng hạt nhân sẽ đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng của Anh trong tương lai” và phác họa kế hoạch của chính phủ nhằm đưa Anh trở thành nước đi đầu về năng lượng hạt nhân dân sự. Chiến lược công nghiệp mới này trải ra toàn bộ ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân, từ những công trình xây dựng mới, quản lý chất thải và tháo dỡ, các dịch vụ chu trình nhiên liệu, vận hành và bảo trì.

Một nhiệm vụ then chốt trong chiến lược này là việc thành lập một Cơ sở người sử dụng hạt nhân quốc gia (National Nuclear Users Facility) mới với chi phí 15 triệu bảng Anh (23 triệu đô la) để các trường đại học và các công ty tiến hành thực hiện những nghiên cứu về công nghệ hạt nhân, cùng với các trung tâm  tại Phóng thí nghiệm hạt nhân quốc gia (NNL) tại Sellafield, Trung tâm công nghệ nhiệt hạch Culham và Cơ sở Dalton Cumbrian thuộc Đại học Manchester. Khoản tiền 18 triệu bảng Anh (tương đương 27 triệu đô la) đã được dành để hỗ trợ cho 35 dự án nghiên cứu và phát triển hạt nhân. Khoản tiền 12,5 triệu bảng Anh (tương đương 19 triệu USD) được dành để hỗ trợ Anh tham gia Chương trình thử nghiệm lò phản ứng Jules Horowitz được công bố vào đầu tháng 3 vừa qua. Những thiết kế lò phản ứng tương lai và chu trình nhiên liệu của chúng sẽ được tiếp tục đánh giá, bao gồm cả việc cân nhắc về tính khả thi của việc tiến hành một chương trình nghiên cứu và phát triển lò phản ứng kiểu mô đun nhỏ (SMR) – một chương trình có thể đưa Anh trở thành thành viên quan trọng trong bất kỳ thiết kế lò phản ứng mới nào trên thị trường toàn cầu.

Chiến lược chỉ ra những hành động cần thiết để thu hút nguồn đầu tư trong nước và nước ngoài đối với các dự án hạt nhân cũng như giúp thâm nhập các thị trường nước ngoài và để đảm bảo rằng Anh có đủ kỹ năng cần thiết cho tương lai.

Tài liệu được xây dựng dựa trên đánh giá tổng quan khả năng nghiên cứu và phát triển hạt nhân của Anh nhằm chuẩn bị cho cuộc chất vấn của Thượng viện Anh đối với khả năng nghiên cứu và phát triển hạt nhân của quốc gia này. Bản đánh giá tổng quan này cũng đã được xuất bản. Một mảng trong tài liệu này đề cập tới tham vọng của ngành công nghiệp hạt nhân của quốc gia này trong 40 năm tới và phác họa lộ trình dành cho những hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Chiến lược này cho thấy nhiệm vụ và vai trò của việc thay đổi Phóng thí nghiệm hạt nhân quốc gia (NNL) để cho phép phòng thí nghiệm này giữ vai trò trung tâm trong việc tham vấn cho chính phủ những vấn đề hạt nhân và những dự án nghiên cứu mang tính chiến lược. NNL cũng sẽ chịu trách nhiệm tổ chức Cơ quan nghiên cứu sáng tạo hạt nhân (NIRO) - tổ chức mà sau này sẽ đảm nhiệm lại công việc của Ban cố vấn nghiên cứu sáng tạo hạt nhân (NIRAB) có nhiệm vụ vạch ra những chương trình nghiên cứu và phát triển năng lượng hạt nhân quốc gia.

Vince Cable đã nói rằng ngành công nghiệp hạt nhân đã mang lại nhiều cơ hội nhằm phát triển nền kinh tế, trong khi Ed Davey lưu ý rằng năng lượng hạt nhân và năng lượng có mức phát thải cácbon thấp sẽ là những nguồn năng lượng rất quan trọng đối với Anh trong thời gian tới. “Chúng ta cần lựa chọn những nguồn năng lượng có thể chống lại sự biến đổi khí hậu, và giữ mức giá mà người tiêu dùng có thể chấp nhận được. Không chỉ trong thập kỷ này, mà cho tới năm 2050 và xa hơn nữa,” Ông nói.

Chiến lược này được đón nhận rộng rãi bởi những phát ngôn từ ngành công nghiệp hạt nhân và các lĩnh vực học thuật. Ông Lord Hutton, chủ tịch Hội công nghiệp hạt nhân Anh đã tán thành cam kết mạnh mẽ của chính phủ đối với vai trò sau này của ngành hạt nhân, trong khi đó, cố vấn khoa học của chính phủ Anh, ông John Beddington nói rằng những tuyên bố về nghiên cứu và phát triển, cũng như các kỹ năng là bước đi đầu tiên nhằm đáp ứng những nhu cầu trong tương lai mà nó có thể vượt quá nhu cầu của những nhà máy mới xây dựng hiện tại.

Bản chiến lược được xuất bản 1 tuần sau khi kế hoạch cho nhà máy điện hạt nhân Hinkley Point C- nhà máy điện hạt nhân mới đầu tiên sau 25 năm của Anh được chấp thuận. Công ty năng lượng EDF dự định xây dựng 2 lò phản ứng EPR của Areva tại khu vực này, nhưng công ty này vẫn chưa đi đến quyết định đầu tư cuối cùng dành cho dự án này. Những cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra giữa công ty con của EDF là Nuclear New Build Generation và chính phủ Anh về những điều khoản tài chính cho dự án này. Theo cơ chế của hợp đồng sai khác (CfD), doanh thu của một nhà máy điện sẽ được bổ sung khi giá điện thị trường thấp hơn mức “giá thực hiện” (strike price). Giá thực hiện được áp dụng cho tất cả các phương thức phát điện có lượng khí thải các bon thấp.

Đỗ Văn Lâm theo WNN