Nếu muốn các nhà máy điện hạt nhân mới được xây dựng ở nước Anh thì cần có những điều kiện khuyến khích, song sẽ không có “séc khống” dành cho các nhà vận hành. Hạt nhân cần phải cạnh tranh về giá hoặc sẽ không triển khai được, Bộ trưởng năng lượng Anh trả lời phỏng vấn hôm 22/5.
Anh quốc đang trong giai đoạn chuẩn bị cho một thời kỳ phát triển điện hạt nhân mới. Những thiết kế lò, như EPR và AP100, đang được xem xét để phê duyệt. Các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài (Pháp, Mỹ, Đức, Nhật bản, v.v.) đang có các bước chuẩn bị. Tuy nhiên, một chính sách năng lượng rõ rang vẫn tranh luận và chưa được công bố trong khi người dân Anh vẫn còn nghi ngại đối với phát triển hạt nhân (trong đó có khía cạnh kinh tế).
Trong buổi trả lời phỏng vấn với BBC, Bộ trưởng Ed Davey nói “sẽ không hề có ưu đãi nào trừ phi các nguồn phát điện ít carbon khác nhận được sự hỗ trợ”. Ông nói mọi dạng năng lượng ít carbon đều có chi phí đầu tư ban đầu cao, không chỉ hạt nhân, cho nên “chúng tôi cần dành cho các nhà đầu tư một sự chắc chắn cao hơn”. Luật châu Âu và thoả thuận của chính phủ liên minh (hiện nay) của Anh cấm trợ giá cho hạt nhân mới.
Phóng viên Humphreys của BBC trong khi đặt câu hỏi có ý cáo buộc chính phủ đang cố “vòng vo” trong vấn đề trợ giá khi đưa ra kiểu hợp đồng dài hạn đối với các công ty điện đang có kế hoạch xây nhà máy hạt nhân mới ở Anh. “Các ông định can thiệp vào thị trường theo cách trợ giá cho các công ty phát điện lớn”, Humphreys nói. Ông Davey đáp điều mà chính phủ đang làm là muốn đảm bảo rằng các nguồn ít carbon có một sân chơi hoàn toàn bình đẳng. “Cái chúng tôi muốn là là một thị trường năng lượng được chúng tôi duy trì minh bạch và sáng tỏ. Sẽ không có séc khống. Hạt nhân cần cạnh tranh về giá nếu không sẽ không tiến lên được”. Ông Davey còn trao đổi về dự thảo luật năng lượng của chính phủ. Một trong những đề xuất then chốt là việc đưa vào “hợp đồng do sự khác biệt” (contract for difference – CFD), một dạng hợp đồng dài hạn trong đó áp dụng giá cố định đối với điện năng nhằm tạo ra tính chắc chắn cho các dự án năng lượng mới có đầu tư ban đầu cao và thời gian xây dựng lâu. CFD sẽ sử dụng khái niệm giá cứng (strike price), nghĩa là khi giá điện thị trường thấp hơn giá cứng thì các đối tác sẽ thanh toán cho công ty phát điện khoản chênh lệch, ngược lại khi giá điện thị trường cao hơn thì nhà sản xuất điện phải trả khoản chênh cho đối tác.
Tim Yeo, chủ tịch Uỷ ban năng lượng và thay đổi khí hậu của Hạ viện Anh, cũng nói vào hôm 22/5 rằng dự thảo luật cần phải giải quyết “thật chính xác” những câu hỏi về “những khuyến khích”, không chỉ đối với hạt nhân. Ông nói: “CFD là cốt lõi của dự luật. Chúng tôi cần biết ai là đối tác và cái gì là tiêu chuẩn tín dụng (credit status) của đối tác. Nếu đối tác là chính phủ thì sẽ loại bỏ rủi ro tín dụng trong các hợp đồng và sẽ giúp giảm rủi do tài chính cũng như chi phí cho các công ty điện. Để tái xây dựng công nghiệp điện, Anh quốc cần “khoản đầu tư khổng lồ mới” trong 5 năm tới, ông Yeo nói. Đầu tư này không chỉ vào hạt nhân mà cả vào khí đốt và một loạt công nghệ mới khác. Ông nói: “Những quyết định đó là cấp bách và cần căn cứ vào một khuôn khổ các chính sách ổn định và có thể tiên lượng được”. Về vấn đề trợ giá, ông Yeo nói “không có gì sai khi trợ giá để có năng lượng chắc chắn và xanh hơn”. Ông nói tính pháp lý của việc trợ giá là một vấn đề tách biệt mà hiện “chúng ta vẫn chưa làm sang tỏ”.
Tuần trước đó, giám đốc điều hành của các công ty RWE và E.ON phát biểu tại Uỷ ban của của ông Yeo rằng chính sách CFD cần có ở Anh quốc nếu muốn các nhà đầu tư tiềm năng xem xét việc xây các nhà máy điện hạt nhân mới.
Hoàng Anh. Theo NucNet